جمعه ٣٠ شهريور ١٣٩٧
صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت|English
اخبار > معرفی کوتاهی از دانشگاه اسلامي عليگره و بخش‌های فارسی این دانشگاه


  چاپ        ارسال به دوست

معرفی کوتاهی از دانشگاه اسلامي عليگره و بخش‌های فارسی این دانشگاه


يكي از بزرگ‌ترين مراكز آموزشي مسلمانان هند، دانشگاه اسلامي عليگره است. بنيانگذار اين موسسه آموزشي معتبر و قديمي، سرسيد احمدخان، از جمله روشنفكران و رهبران مسلمانان هند، در دوره سلطه انگليسي‌ها بود. ايشان در زمره آن دسته از رهبران اسلامی هند بود كه به جاي تمركز روي مبارزه با انگلستان، به همکاری و بهره‌برداري از شرايط براي ارتقاء وضعيت فرهنگي و اجتماعي مسلمانان مي‌انديشيدند.
سابقه تأسيس اين دانشگاه، به سال 1875 ميلادي باز مي‌گردد. در ابتدا، سيد احمدخان يك كالج «شرقي- انگليسي»(Anglo-Oriental College)، با هدف ارائه آموزش‌هاي قديم و جديد در شهر عليگره ايجاد كرد. سيد احمدخان، تا هنگام مرگش در1898م، از هيچ كوششي براي پيشرفت امور آموزشي و رفاهي اين كالج دريغ نورزيد. به واسطه علاقه وافر وي به اين كالج، بعد از مرگش در كنار مسجد همين كالج به خاك سپرده شد.
روند توسعه و گسترش كالج «شرقي- انگليسي» عليگره، بعد از مرگ باني آن، همچنان ادامه يافت. در سال 1922 ميلادي، اين كالج به صورت يك دانشگاه مستقل درآمد و از حمايت مالي حكومت وقت هند برخوردار شد. بعد از استقلال هند(1947ميلادي)، دانشگاه اسلامي عليگره، همچون گذشته از مساعدت‌هاي مالي و آموزشي دولت هند برخوردار گرديد. در حال حاضر، اين دانشگاه به عنوان يكي از دانشگاه‌هاي مركزي و معتبر زیر نظر وزارت توسعه منابع انساني هند به فعاليت خود ادامه مي‌دهد.
در طي چند دهه عمر اين دانشگاه، اقدامات زيادي براي توسعه امكانات آن به عمل آمده است. تعداد دانشكده‌ها و گروه‌های اين دانشگاه و شمار اعضاي هيات علمي آن، دست كمي از بزرگترين دانشگاه‌هاي مركزي مستقر در شهرهاي بزرگ هند ندارد. نكته جالب آن كه توسعه روزافزون دانشگاه مذكور، بدون توسعه كافي شهر عليگره صورت گرفته است. چرايي و چگونگي اين توسعه ناموزون، در وهله نخست توجه هر بيننده را به خود جلب مي‌نمايد.
از ديرباز، اكثريت مطلق استادان و دانشجويان اين دانشگاه، مسلمان بوده‌اند. دانشجويان اين دانشگاه، از سراسر مناطق مسلمان‌نشين هند و حتي برخي از كشورهاي اسلامي به اين دانشگاه آمده‌اند. همچنین از ابتداي تأسيس تاكنون، تمامي رؤسا و معاونین دانشگاه نیز مسلمان بودند. بسياري از رؤساي دانشگاه اسلامی عليگره، مانند دكتر ذاكر حسين و حامد انصاری بعدها به ریاست جمهوری و معاونت ریاست جمهوری و وزارت و مسئوليت‌هاي مهم در دولت هند دست يافته‌اند. در یکی دو سال اخیر تلاش‌های زیادی برای حذف سهمیه مسلمانان در این دانشگاه صورت می‌گیرد و این موضوع در دادگاه عالی هند در دست پیگیری است.
به واسطه اهميت دانشگاه اسلامي عليگره، معمولا مسئولان ارشد كشورهاي اسلامي توجه خاصي به آن دارند. بسياري از اين مسئولان، در ضمن سفر به هند، از اين دانشگاه بازديد نموده و هدايايي را تقديم دانشگاه نموده‌اند. قبل از انقلاب، محمدرضا پهلوي در بهمن 1334 از اين دانشگاه بازديد و دكتراي افتخاري دانشگاه به او اعطاء گرديد. بعد از انقلاب نیز دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، در سال 1384 از اين دانشگاه بازدید کرد و به دريافت مدرك دكتراي افتخاري دانشگاه نائل آمد.
در بين رشته‌هاي آموزشي اين دانشگاه، رشته‌هاي مرتبط با علوم اسلامي از جايگاه خاصي برخوردارند. هنوز نشانه‌هايي از توجه ديرينه اين دانشگاه به زبان و فرهنگ فارسي و عربي، بر تابلوهاي متعدد گروه‌ها و دانشكده‌هاي آن باقي مانده است. به عنوان مثال، براي تابلوي «دپارتمان اقتصاد»، از عبارت «شعبه معيشت» استفاده شده است. ناگفته نماند که بنیانگذار دانشگاه، سرسید احمد خان، همچون اغلب نخبگان قرن نوزدهم هند خود به فارسی تسلط کامل داشت و آثاری نیز به این زبان پدید آورد.
از جمله مراکز ارزشمند دانشگاه، كتابخانه بزرگ و غني «مولانا آزاد» است. شمار نسخه‌هاي خطي فارسي، عربي و اردوي اين كتابخانه را، بیش از پنجاه هزار جلد مي‌دانند. وجود گروه بزرگ و فعال زبان فارسي و نيز مركز تحقیقات فارسي در اين دانشگاه، بیانگر علاقه ديرينه و وافر مسئولان و استادان اين دانشگاه به زبان فارسي است. علاوه بر اين، برخي از استادان مراكز و گروه‌های ديگر اين دانشگاه، از جمله دانشکده الهیات و مركز مطالعات پيشرفته تاريخ دانشگاه، با زبان فارسي آشنايي دارند.
با وجود گذشت بيش از يك قرن از اقدام سر سيد احمدخان براي پايه‌گذاري دانشگاه اسلامي عليگره، هنوز خاطره اقدام وي در این دانشگاه پابرجا است. يكي از ساختمان‌هاي مجلل و بزرگ دانشگاه، كه سال‌ها محل اقامت سيد احمدخان و فرزندانش بود، امروزه به عنوان «موزه سرسيد احمدخان» نامگذاري شده است. در اين موزه، شمار قابل توجهي از تصاویر سيد احمدخان و فرزندانش و تعدادي از نسخ خطي فارسي و عربي به نمايش گذاشته شده است.
علاوه بر اين، همه ساله در سالگرد تولد و مرگ سيد احمدخان، مراسم و سمينارهايي به یادبود این شخصیت در دانشگاه برگزار مي‌شود. در شهریور 1396 نیز دانشکده الهیات دانشگاه اسلامی علیگره با همکاری رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دهلی‌نو و دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران سمینار سه روزه "عقل و دین" را در دویستمین سالگرد تولد سرسید احمدخان برگزار کرد.
گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اسلامی علیگره

گروه زبان فارسي دانشگاه اسلامی علیگره، با هدف ترويج زبان و ادب فارسي و حفظ ميراث فرهنگي هند و ايران در سال 1920 میلادی تأسيس شد. در این گروه استادان صاحب نامی چون استاد نذیر احمد اشتغال داشتند و شاگردان نام‌آوری نیز تربیت کردند. این گروه داراي کتابخانه مستقلی است که در آن، بيش از پانزده هزار جلد کتاب و پانصد مجلّه وجود دارد. این گروه یکی از گروه‌های فعال فارسی در هندوستان است و هر ساله سمینارهای بین‌المللی مهمی توسط آن برگزار می‌شود. آخرین سمینار این گروه"میراث ادب فارسی در شبه قاره و ایران" بود که با حضور استادان و محققان هند، ایران و افغانستان در اردیبهشت 97 برگزار شد


هم اکنون پروفسور سيد محمد اصغر رياست اين گروه را به عهده دارد.
استادان فعلی گروه عبارتند از: خانم دکتر رعنا خورشيد، پروفسور محمد آصف نعيم صديقي، پروفسور سيد محمد اسد علي خورشيد، پروفسور سيد محمد اصغر، دکتر محمد توصيف، دکتر محمد عثمان غني، دکتر محمد قمر عالم، دکتر محمد قيصر.
استادان بازنشسته این گروه: خانم پروفسور آذرميدخت صفوي، خانم دکتر افشان آفتاب خواجه، خانم دکتر ام هاني، دکتر خالد صديقي، دکتر سيد راشد حسين، پروفسور سميع‌الدين احمد، دکتر شمعون اسرائيلي، خانم دکتر شوکت نهال انصاري، خانم پروفسور ماريه بلقيس، پروفسور محمد طارق، دکتر محمد معتصم عباسي، پروفسور محمد وارث کرماني، دکتر ممتاز علي خان، پروفسور نبي هادي، پروفسور نذير احمد، دکتر نجابت حسين.

مرکز تحقیقات فارسی دانشگاه اسلامی علیگره
اين مرکز در سال 2006.م تأسيس شد و خانم پروفسور آذرميدخت صفوي اولين رئيس آن بود. در حال حاضر پروفسور اسد علي خورشيد رياست اين مرکز را به عهده دارد. مرکز تحقیقات فارسی تاکنون چندين سمينار بین‌المللی برگزار کرده و نسخه‌هاي خطي متعددي را با همکاري مراکز ديگر چاپ نموده است. از جمله نسخ خطی که این مرکز منتشر کرده عبارتند از: بحر زخّار، آفتاب عالمتاب، مثنوي در عروسي فرخ‌سير، تذکره صبح صادق، تاريخ عالمگيري، فهرست نسخ خطي کتابخانة مولانا آزاد (ذخيرة سبحان الله در سه جلد).
دکتر محمد احتشام‌الدين از همکاران این مرکز است.
"انعکاس اخلاق در ادبیات فارسی" آخرین سمینار این مرکز بود که در اسفند 96 با حضور استادان و پژوهشگرانی از هند، ایران، تاجیکستان و افغانستان برگزار شد.




١٥:٠٤ - 1397/04/11    /    شماره : ٧٠٨٣٠١    /    تعداد نمایش : ١٧١



خروج